Công tác nữ công, giới và bình đẳng giới
SỔ TAY NGHIỆP VỤ

8.4 Kỹ năng tuyên truyền cán bộ nữ công công đoàn cơ sở

I. CÁC NGUYÊN TẮC CẦN ĐẢM BẢO KHI THỰC HIỆN VIỆC TUYÊN TRUYỀN

1. Làm cho dễ hiểu: Khi tuyên truyền, để nữ CNVCLĐ lắng nghe và tin tưởng thì trước tiên phải nói cho họ hiểu những gì cán bộ nữ công muốn trình bày. Điều kiện cần để đảm bảo người nghe hiểu như sau:

- Sử dụng ngôn ngữ đơn giản, mạch lạc.

- Kết cấu bài tuyên truyền cần lôgic, chặt chẽ.

- Trình bày ngắn gọn, rõ ràng, cô đọng, không giải thích dài dòng, không nhắc đi nhắc lại nhiều lần, không độc thoại lan man, không nói cộc lốc.

2. Mỗi bài tuyên truyền không nên quá 20 phút

 Vì khả năng tập trung lắng nghe của mọi người là có giới hạn, theo nghiên cứu khoa học cho thấy sau 20 phút lắng nghe thì khả năng tập trung để lắng nghe giảm dần. Nếu tuyên truyền quá dài và liên tục thì người nghe sẽ mất tập trung.

3. Tạo không khí vui vẻ, tích cực, thoải mái

- Tạo không khí vui vẻ, tích cực giúp cho bản thân cán bộ nữ công kiểm soát được không gian và điều chỉnh tâm lý người nghe cho phù hợp, giúp đạt hiệu quả cao trong trao đổi thông tin, tạo được ấn tượng tốt dễ lôi cuốn người nghe tiếp nhận thông tin và thực hiện theo mong muốn của mình.

- Để tạo được không khí tích cực, vui vẻ, cần kết hợp nhiều phương pháp trong quá trình tuyên truyền như làm việc nhóm, trao đổi, đặt câu hỏi… đồng thời xen lẫn những câu chuyện hài, dí dỏm gắn với chủ đề đang tuyên truyền .

4. Sử dụng phương tiện phù hợp

- Để buổi tuyên truyền đạt hiệu quả cao, cần sử dụng phương tiện phù hợp, song không được quá lạm dụng phương tiện dẫn đến phụ thuộc vào phương tiện. Tuyệt đối không biến buổi tuyên truyền thành một buổi trình diễn các phương tiện kỹ thuật hiện đại.

5. Một số quan niệm sai lầm khi tuyên truyền

- Mọi người luôn im lặng lắng nghe khi bạn nói.

- Nói càng to thì người nghe càng dễ nắm bắt thông tin, càng hiểu bài.

- Kể chuyện tiếu lâm chỉ nhằm mục đích gây cười.

II. KỸ NĂNG TUYÊN TRUYỀN CỦA CÁN BỘ NỮ CÔNG

1. Chuẩn bị trước khi tuyên truyền

1.1. Xác định đối tượng

Cán bộ nữ công cần phải nắm vững đối tượng nghe về các mặt như: số lượng người tham dự; độ tuổi chung; trình độ học vấn, chuyên môn; địa vị xã hội; kinh nghiệm sống; thành phần giai cấp, dân tộc, tôn giáo, cơ cấu giới tính…

Nắm vững mong muốn của đối tượng để chủ động xác định mục tiêu và nội dung tuyên truyền ; chủ động lựa chọn phương pháp, phương tiện để trực quan hóa dụng cụ thuyết trình cho phù hợp.

1.2. Xác định thời gian tuyên truyền

Trước khi tiến hành tuyên truyền, cần nắm vững lượng thời gian được phép tuyên truyền. Trên cơ sở mục tiêu, nội dung và phương pháp thuyết trình sẽ phân bổ thời gian thích hợp cho từng phần để tránh tình trạng “cháy giáo án”. Khi tuyên truyền cố gắng tuân thủ thời gian đã phân bổ cho từng phần.

1.3. Xác định mục tiêu và nội dung bài tuyên truyền

Mục tiêu là kết quả mà người nghe cần thu nhận được sau buổi tuyên truyền. Mỗi đối tượng có khả năng nhận thức khác nhau, vì vậy khi xác định mục tiêu bài tuyên truyền cần phải nắm vững đối tượng người nghe. Điều này giúp cho cán bộ nữ công chủ động trong việc xác định phương hướng và những nội dung trọng tâm của bài tuyên truyền.

Sau khi tuyên truyền, người nghe phải nắm được ba yêu cầu sau:

- Lượng tri thức cơ bản liên quan đến chủ đề được diễn thuyết.

- Kỹ năng ứng dụng tri thức đó vào thực tiễn cuộc sống.

- Tạo niềm tin và sự ham muốn ứng dụng những tri thức thu được vào thực tế cuộc sống, qua đó làm cho người nghe thay đổi cảm xúc và mong muốn vận dụng những tri thức mà mình đã thu nhận được vào thực tiễn cuộc sống hàng ngày.

1.4. Lựa chọn phương pháp tuyên truyền phù hợp

Nghiên cứu khoa học đã cho thấy, mỗi người chỉ có khả năng tập trung cao độ để nghe không quá 20 phút và chỉ nhớ được khoảng 20% những điều được nghe. Tỷ lệ tiếp nhận thông tin được tính như sau: 83% tiếp nhận thông tin qua mắt; 11% tiếp nhận thông tin qua tai; 3,5% tiếp nhận thông tin qua khứu giác; 1,5% tiếp nhận thông tin qua xúc giác và 1% tiếp nhận thông tin qua vị giác.

Không tuyên truyền độc thoại mang tính một chiều. Phải kết hợp với nhiều phương pháp khác nhau để đạt hiệu quả cao cho buổi tuyên truyền. Nên lựa chọn những phương pháp phù hợp phụ thuộc vào các yều tố sau: mục tiêu bài tuyên truyền, nội dung từng phần cần xây dựng, đối tượng nghe, điều kiện cơ sở vật chất nơi tổ chức…

1.5. Trực quan hóa phù hợp

Ưu điểm của dụng cụ trực quan là làm cho người nghe dễ hiểu, dễ nhớ, dễ tiếp thu và tạo được ấn tượng tốt, thu hút được sự chú ý tập trung của đối tượng nghe.

Có nhiều hình thức và phương tiện khác nhau để hỗ trợ cho việc trực quan hóa tuyên truyền như các hình vẽ, sơ đồ, biểu bảng, video…

1.6. Xây dựng cấu trúc bài tuyên truyền

Thông thường, một bài tuyên truyền có kết cấu gồm 3 phần chính: mở đầu, nội dung và kết thúc.

Mở đầu: Có ý nghĩa quan trọng nêu lên được mục đích chính. Nếu có sự mở đầu tốt sẽ tạo được ấn tượng tốt ngay từ đầu đối với người nghe.

Nội dung: Phải được trình bày một cách lôgic giữa những vấn đề quan trọng, chủ yếu với những nội dung thứ yếu, bổ trợ. Sau mỗi phần đều cần chốt lại những ý chính để người nghe dễ nhớ, dễ nắm bắt được nội dung chính.

Phần nội dung cần được trả lời cho những câu hỏi sau: Nó là gì? Nó như thế nào? Làm thế nào để đạt được nó?

Kết thúc: Chốt lại những nội dung cơ bản cần ghi nhớ và đưa ra thông điệp, lời kêu gọi với người nghe.

1.7. Lập kế hoạch bài tuyên truyền

Sau khi xác định được đối tượng, thời gian, mục tiêu, nội dung tuyên truyền, cần lập kế hoạch bài tuyên truyền một cách khoa học để giúp cán bộ nữ công có thể chủ động, linh hoạt và tự tin trong việc cân đối sắp xếp hợp lý, đảm bảo tính lôgic của bài tuyên truyền . Việc lập kế hoạch bài tuyên truyền còn giúp cho cán bộ nữ công chủ động, lường trước được những tình huống có thể xảy ra trong quá trình tuyên truyền, chủ động có biện pháp xử lý kịp thời.

2. Thực hiện buổi tuyên truyền

2.1. Mở đầu bài tuyên truyền  

Một sự mở đầu tốt đẹp, hấp dẫn sẽ phá tan được sự lo lắng, e ngại, thăm dò của người nghe đối với người tuyên truyền; đồng thời tạo ra được bầu không khí tích cực, tin cậy, hợp tác giữa người nói và người nghe. Đây là điều kiện rất quan trọng tạo nên sự thành công của buổi tuyên truyền.

Mở đầu nên giới thiệu một cách khái quát những nội dung chính sẽ đề cập, sau đó trình bày theo đúng trình tự nội dung. Phân biệt rõ giữa những vấn đề quan trọng, chủ yếu với những nội dung bổ trợ. Sau mỗi phần cần chốt lại ý chính để người nghe ghi nhớ.

Khi mở đầu ta cần làm gì:

+ Tự giới thiệu về bản thân, nên lựa chọn ngôn từ khiêm tốn.

+ Nêu câu hỏi hoặc kể một câu chuyện mang tính thời sự về chủ đề tuyên truyền

+ Tổ chức trò chơi hướng vào chủ đề cần tuyên truyền.

+ Nêu ra các cách tiếp cận khác nhau về chủ đề tuyên truyền…

2.2. Trình bày bài tuyên truyền

Khi trình bày cần bám sát vào kế hoạch bài tuyên truyền và đảm bảo kết cấu của bài. Nêu và phân tích các luận cứ một cách rõ ràng, có dẫn chứng để chứng minh.

- Về sử dụng ngôn từ bằng lời:

Cần sử dụng ngôn ngữ rõ ràng, chính xác, mạch lạc, đáng tin cậy, sinh động và xúc tích. Chú ý đến tính liên tục và dễ hiểu, không cung cấp quá nhiều thông tin làm người nghe có cảm giác như bị lạc trong rừng.

+ Âm lượng vừa đủ, tốc độ nói vừa phải, tránh nói quá to hoặc quá nhỏ, hay nuốt mất âm cuối câu. Đòi hỏi người tuyên truyền phải xác định rõ chất giọng của mình để có biện pháp luyện tập hoặc điều chỉnh cho thích hợp.

+ Ngoài việc cung cấp kiến thức, khi tuyên truyền cần thể hiện tình cảm, sự tự tin và lòng đam mê đối với chủ đề mà mình đang trình bày. Vì người nghe không chỉ nghe bằng tai, bằng mắt, mà còn nghe bằng trái tim.

+ Trong khi tuyên truyền, cần thoát ly bài tuyên truyền đã được chuẩn bị sẵn (hoặc là thoát ly giáo án - nếu đó là một lớp học). Kết hợp nhuần nhuyễn với các phương pháp khác và trực quan hoá một cách phù hợp để tạo điều kiện và môi trường cho người nghe tham gia vào buổi tuyên truyền  chủ động, tích cực.

- Về sử dụng ngôn ngữ không lời:

Ngôn ngữ không lời đóng vai trò đặc biệt quan trọng và có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của bài tuyên truyền. Do vậy, người tuyên truyền cần biết sử dụng ngôn ngữ không lời một cách hiệu quả và phù hợp.

Ngôn ngữ không lời thể hiện qua trang phục, điệu bộ, cử chỉ, ánh mắt, thái độ của người tuyên truyền. Khi tuyên truyền không nên mặc quần áo quá chật, nhất là vùng bụng để thở thoải mái.

Cần tạo lập mối quan hệ tốt với người nghe bằng ánh mắt để người nghe có cảm giác ta đang trao đổi với họ, nhưng không nhìn đăm đắm quá lâu vào một người vì như vậy làm cho họ sợ.

Hãy rời bục tuyên truyền để đến gần hơn với người nghe. Điều này tạo cảm giác thân thiện, gần gũi giữa người tuyên truyền và người nghe.

2.3. Kết thúc bài tuyên truyền

 Kết thúc bài tuyên truyền là lúc lưu giữ lại thông tin, do vậy phần này cũng có vai trò rất quan trọng. Có nhiều cách để kết thúc, như tóm tắt những nội dung chính cần ghi nhớ bằng cách trực quan hoá; bằng một cấu đố vui; hoặc bằng một trò chơi v.v...

3. Những điều nên tránh khi tuyên truyền

3.1. Ăn mặc luộm thuộm

Người diễn thuyết luôn chú trọng đến cách ăn mặc khi xuất hiện trước công chúng.

3.2. Bồn chồn luôn cử động, lắc lư

Những người diễn thuyết thành công không bao giờ để các cử chỉ vặt vãnh chiếm hữu mình. Họ không bao giờ vặn bàn tay, mân mê thứ gì đó trên tay, lắc lư cơ thể khi phát biểu. Tất cả những hành động này tố cáo bạn đang căng thẳng, bất an và không tự tin. Giải pháp đơn giản là tuyệt đối tránh những hành động trên.

3.3. Phát biểu như đọc từ văn bản viết sẵn

Khi diễn thuyết không bao giờ được đọc theo văn bản viết sẵn, hay lệ thuộc vào slide power point. Thỉnh thoảng bạn có thể nhìn vào những điểm nhấn như gạch đầu dòng. Hãy nhớ những ý chính vào đầu trước khi diễn thuyết.

3.4. Lẩn tránh tiếp xúc mắt với khán giả

Tiếp xúc bằng mắt là công cụ quan trọng để xây dựng niềm tin, sự tín nhiệm và mối quan hệ. Hãy nhìn vào ánh mắt của người nghe ít nhất 90% thời gian nói, liếc vào bản ghi chú hay Slide vài giây mỗi lần là đủ. Hãy luôn ghi nhớ là mình đang diễn  thuyết trước công chúng, chứ không phải là vật thể nào khác.

3.5. Không tập dượt trước những gì sẽ phát biểu

Muốn buổi diễn thuyết thành công, người diễn thuyết cần phải được tập dượt trước.

3.6. Đứng yên như pho tượng

Những nhà diễn thuyết xuất sắc không đứng yên như lính chào vì làm như vậy bài diễn thuyết của họ sẽ trở nên nhạt nhẽo. Thay vào đó, họ nên di chuyển qua lại, sử dụng cử chỉ đôi tay một cách chừng mực, không lạm dụng, quá đà giọng nói và cử chỉ của họ rất linh hoạt.

3.7. Lạm dụng Slide

Không đọc từng chữ trên slide và phải hiểu slide chỉ là công cụ hỗ trợ cho lời nói chứ không thể thay lời nói. Đừng viết quá nhiều từ trên slide.

3.8. Nói dông dài

Bài diễn thuyết ngắn gọn, rõ ràng và cô đọng sẽ đem lại hiệu quả cao cho buổi diễn thuyết. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, khán giả mất dần sự tập trung khi bài nói dài quá 18 phút.

3.9. Không tạo được không khí phấn khích

Khi diễn thuyết phải biết cách huy động sự chú ý của người nghe từ lúc mới bước vào cửa. Hãy giao lưu với người nghe mỗi khi có triệu chứng gà gật xuất hiện. Đây là cách để cho người nghe tham gia vào bài phát biểu của mình để tạo không khí sôi nổi, phấn khích.

3.10. Kết thúc bài phát biểu một cách nhạt nhẽo

Nghiên cứu cho thấy, không phải phần giữa bài diễn thuyết thường dùng để chuyển tải những ý quan trọng mới lưu lại cho người nghe, mà chính phần kết thúc mới được họ lưu giữ nhiều nhất. Tính bất ngờ của phần kết thúc thể hiện bản lĩnh, năng lực của người diễn thuyết./.